ناظران

دیوان‌عالی ایران در تاریخ ۲۰ تیر حکم اعدام سه جوانی را که در اعتراض‌های آبان‌ماه سال گذشته شرکت کرده بودند، تایید کرد. سخنگوی قوه قضاییه ایران هفته گذشته نخستین مقام قضایی بود که درباره این پرونده در جمع خبرنگاران سخن گفت و بر حکم اعدام این سه نفر صحه گذاشت. این سخنان باعث شد تا بسیاری از مردم در اعتراض به حکم این سه نفر در شبکه‌های اجتماعی کارزاری اینترنتی را شکل دهند. همزمان برخی افراد کاملا محافظه‌کار حامی حکومت، ویدئویی را منتشر کردند و مدعی شدند که این سه جوان محکوم شده، اقدام به سرقت مسلحانه همراه با خشونت کرده‌اند. به نظر می‌رسد این ویدئو برای جلب افکار عمومی علیه آن‌ها منتشر شده است. اما واقعیت چیز دیگری است: ویدئوی منتشر شده، قدیمی است و هیچ ارتباطی با این سه مرد جوان ندارد.

گرچه حکم اعدام این سه جوان با نام‌های امیرحسین مرادی، سعید تمجیدی و محمد رجبی در تاریخ ۲۹ تیر با درخواست وکلای آن‌ها به‌طور موقت برای بررسی مجدد پرونده در یکی از شعب دیوان عالی متوقف شد اما همچنان خطر اعدام در نزدیکی آن‌ها است.
افزایش سه برابری قیمت بنزین در آبان ماه سال گذشته جرقه یک جنبش اعتراضی در سراسر ایران را ایجاد کرد و در بیش از ۲۰۰ شهر بزرگ و کوچک تظاهرات برگزار شد. خبرگزاری رویترز به نقل از برخی از منابع در وزارت کشور ایران شمار کشته شده‌ها را ۱۵۰۰ نفر ذکر کرد. در آن زمان ناظران فرانس ۲۴ نیز درباره این قتل عام‌ها تحقیق کرد.
نیروهای امنیتی همچنین هزاران معترض را بازداشت کردند. در تاریخ ۲۰ تیر زمزمه‌های مبنی بر تایید حکم اعدام سه نفر از افرادی که در اعتراض‌های آبان حضور داشتند در دیوان عالی کشور شنیده شد. امیر حسین مرادی، ۲۵ ساله، سعید تمجیدی، ۲۷ ساله و محمد رجبی نیز ۲۷ ساله این سه محکوم به اعدام هستند. این سه جوان که در دهه سوم زندگی خود هستند به اتهام "مشارکت در تخریب و تحریق به قصد مقابله با نظام حکم" اعدام گرفتند.
پس از اعلام این حکم، بسیاری از ایرانیان در توئیتر در حمایت از این سه جوان کارزاری را راه انداختند. از تاریخ ۲۵ تیر بیش از ۸.۷ میلیون توئیت با هشتگ "نه به اعدام" به زبان فارسی منتشر شده است.
اما حامیان حکومت ایران نیز همزمان ضد حمله‌ای را در رسانه‌های اجتماعی تدارک دیدند و با به اشتراک گذاشتن ویدئویی در تاریخ ۲۶ تیر با هدف بی اعتبار کردن این سه جوان محکوم به اعدام دست به کار شدند. این ویدئو که حدود یک دقیقه است از سوی "افسران" منتشر شده بود؛ افسران یک پلت‌فرم محافظه‌کار است که عقاید مختلف افراطی را گرد هم می‌آورد و طبق برخی گزارش‌ها پیوندهای نزدیکی با سپاه پاسداران انقلاب دارد.

 

این ویدئو از یک دوربین مدار بسته گرفته شده است که سه سرقت جداگانه همراه با خشونت را نشان می‌دهد. توضیحات ویدئو که در توییتر و تلگرام منتشر شده است می‌گوید که مردان حاضر در این ویدئو، سه کنشگری هستند که به مرگ محکوم شده‌اند. یکی از افراد تندرو، این ویدئو را همزمان با وقتی که هشتگ "نه به اعدام" از سوی حامیان سه فرد محکوم شده داغ بود، با هشتگ "سارقان مسلح را اعدام نکنید" به اشتراک گذاشت.
ناظران این ویدئو را بررسی کرد و مشخص شد که این ویدئو بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۳ ضبط شده است. برخی از بخش‌های آن حتی در صدا و سیمای ایران در آن زمان پخش شده بود.

ویدئوی نخست: سرقت از پمپ بنزین در سال ۲۰۱۲

ویدئوی نخست، دو مرد مسلح به چاقو های بزرگ را نشان می‌دهد که قبل از بازداشت [در ثانیه بین ۱۰ تا ۴۹]، به مردم حمله می‌کنند.

این ویدئو مربوط به سال ۲۰۱۲ است و سرقت از پمپ بنزین در تهران را نشان می‌دهد. رسانه‌های ایران، گزارش دادند که پنج نفر در این ارتباط بازداشت شده‌اند. هیچ یک از آن‌ها جزو کنشگران محکوم به اعدام در سال ۲۰۲۰ نبودند.

 
ویدئوی دوم: حمله به یک جواهر فروشی در اصفهان

در این ادامه این ویدئو، نمایش دومین سرقت مسلحانه از ثانیه ۲۳ شروع می‌شود. این ویدئو دو مرد مسلح را نشان می‌دهد که وارد یک جواهرفروشی می‌شوند. آن‌ها ضربه‌ای به مدیر مغازه می‌زنند و شروع به پر کردن کیف‌های خود با جواهرات می‌کنند.


شبکه سوم صدا و سیمای ایران، این ویدئو را در گزارشی ویژه در سال ۲۰۱۳ پخش کرد که شامل گفت‌وگو با یکی از سارقان بود. در آن زمان، افراد درگیر در این سرقت بازداشت و محکوم شدند.
معمولا در ایران برای سرقت مسلحانه حکم اعدام صادر می‌شود گرچه در گزارش تلویزیونی گفته نمی‌شود که آیا این افراد نیز به اعدام محکوم شده‌اند یا نه.
سارقی که با او تلویزیون ایران مصاحبه می‌کند مسن‌ است. در حالیکه زمانیکه این اتفاق رخ داد، امیرحسین مرادی، سعید تمجیدی و محمد رجبی در اوایل بیست سالگی بودند. علاوه بر این، سرقت در اصفهان رخ داده است و مکان آن تهران یعنی جاییکه این سه جوان اخیرا به اعدام محکوم شدند، نیست.
در مجموع، غیر ممکن است که این سه کنشگر این سرقت را انجام داده باشند.

ویدئوی سوم: یک افسر سابق پلیس و یک قهرمان هنرهای رزمی

آخر بخش در این ویدئو از ثانیه ۳۳ شروع می‌شود و مردی را نشان می‌دهد که مورد حمله دو مرد که مسلح به قمه و نانچیکو [یک سلاح سنتی هنرهای رزمی] هستند قرار می‌گیرند.


بار دیگر این ویدئو قدیمی است. این حادثه در سال ۲۰۱۱ رخ داده است. طبق گزارش شبکه سوم صدا و سیمای ایران یک سال بعد این باند مسئول سرقت مسلحانه بازداشت شدند. صدا و سیمای ایران با این سارقان گفت‌وگویی را پخش کرد.
رسانه‌های ایران گزارش کردند که سر دسته این باند یک افسر سابق پلیس بود و یکی از اعضای آن‌ها نیز قهرمان اسبق
کیک بوکسینگ آسیا بود. این سه جوان محکوم شده در میان بازداشت شدگان برای این جرم نبودند.

وکیل این سه جوان محکوم به اعدام می‌گوید: "این ویدئوها هیچ ارتباطی با موکلان ما ندارد."
بابک پاک‌نیا وکیل سه کنشگر بازداشت شده در توئیتی در تاریخ ۱۶ ژوئیه نسبت به انتشار این ویدئوی جعلی واکنش نشان داد: "به عنوان وکیل پرونده عرض می‌کنم، هیچ اتهامی ناظر بر قتل، تجاوز، سرقت با اسلحه گرم و بمب گذاری در پرونده وجود ندارد؛ فیلم منتشره در فضای مجازی که از فروشگاهی سرقت می‌شود اصلا ربطی به پرونده موکلین ما ندارد."
تاکنون مقام‌های ایران درباره این ویدئو اظهارنظری نکرده‌اند گرچه این افراد را به سرقت یک تلفن همراه متهم کرده‌اند.
سازمان عفو بین‌الملل در بیانیه‌ای که در تاریخ ۱۴ ژوئیه منتشر شد، "افزایش نگران‌کننده صدور مجازات اعدام علیه معترضان، مخالفان و اقلیت‌ها در ایران" را محکوم کرد و افزود که "سه معترض پس از محاکمه‌‌های کاملا ناعادلانه با اعدام روبرو شده‌اند".

به روز رسانی: قوه قضاییه ایران در روز ۲۰ ژوییه اعلام کرد که اجرای حکم این سه جوان فعلا متوقف شده است.