ناظران

ایران مانند بسیاری از کشورهای دیگر که در اثر شیوع ویروس جدید کرونا، آسیب دیده‌اند، مدارس و دانشگاه‌ها را تعطیل کرده و اولویت را بر یادگیری آنلاین گذاشته است. اما در کشوری که فقر گسترده‌ای وجود دارد، برخی از مناطق به هیچ وجه از پوشش اینترنت برخوردار نیستند و برخی از دانش‌آموزان امکان استفاده از کلاس‌های مجازی را ندارند. معلمی که در یکی از مناطق فقیر ایران مشغول به‌کار است به ناظران فرانس ۲۴ گفت که از زمان تعطیلی مدارس نتوانسته است با دو سوم شاگردان خود در تماس باشد. 

وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم و تحقیقات ایران در تاریخ ۱۰ مارس (۲۰ اسفند) از تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها برای کاهش سرعت انتشار ویروس کرونا خبر داده بودند. ایران یکی از کشورهایی است که از شیوع ویروس کرونا آسیب زیادی دیده است. 
ایران در تاریخ چهار آوریل (۱۶ فروردین) به‌طور رسمی طرح ملی یادگیری از راه دور را آغاز کرد. وزارت آموزش و پرورش سامانه "شاد" را راه‌اندازی کرد: اپلیکیشنی که دانش‌آموزان برای شرکت در کلاس‌های مجازی همراه با همکلاسی‌ها و معلمان خود باید در آن ثبت‌نام کنند. 
پیش از این بسیاری از معلمان ایرانی با استفاده از تلگرام و واتس‌اپ دو پیام‌رسان محبوب بین ایرانیان، با دانش‌آموزان خود ارتباط داشتند. با این حال، مقام‌ها ایران استفاده از برنامه‌ها و اپلیکیشن‌های خارجی برای اهداف آموزشی را ممنوع اعلام کرده‌ است. 
کودکان باید اپلیکیشن شاد را که تنها با آخرین نسخه تلفن‌های اندرویدی کار می‌کند، دانلود کنند. سپس با وارد کردن شماره ملی، مدرسه و کلاس خود را انتخاب کرده و سپس به همکلاسی‌ها و معلمان خود بپیوندند تا درس را در کلاس‌های مجازی پیگیری کنند. 
ایران بیش از ۱۴.۵ میلیون دانش‌آموز دارد. طبق گفته ناظران ما و افرادی که تجربه‌های خود را در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته‌اند، سامانه شاد آنگونه که باید کار نمی‌کند. این سامانه مرتب دچار ایراد فنی می‌شود، خط اتصال پیچیده‌ای دارد و طبق گفته ناظران ما در ایران این سامانه برای انتقال یک پیام صوتی کوتاه سرعت پایینی دارد و زمان زیادی را صرف می‌کند.  
این کاربر با استناد به ویدئویی که به اشتراک گذاشته است، توضیح می‌دهد حتی ثبت‌نام و ورود به سامانه شاد بسیار پیجیده است و افراد معمولا در نخستین مراحل ثبت‌نام پیام خطا دریافت می‌کنند.
 
 
نابرابری‌های دیجیتالی در ایران
 

مشکل اصلی در یادگیری از راه دور در ایران، این نیست که برنامه طراحی شده به اندازه کافی کاربر پسند نیست. 
در حالیکه وزیر آموزش‌ و پرورش ایران مدعی است تنها هفت درصد از دانش‌آموزان ایرانی به اینترنت دسترسی ندارند، طبق آخرین نظرسنجی‌های سال ۲۰۱۷ مرکز آمار ایران، ۲۸ درصد ایرانی‌ها یا دسترسی به اینترنت ندارند و یا دسترسی آن‌ها محدود است. حدود ۸۰ درصد کاربران اینترنت ایران در شهرها زندگی می‌کنند و ۲۰ درصد دیگر در مناطق روستایی هستند. مدیرکل آموزش و پرورش استان سیستان و بلوچستان می‌گوید که ۴۰ درصد دانش‌آموزان این استان به اینترنت دسترسی ندارند. 
.
کاربری با انتشار عکسی از روستای دمقلی در استان اردبیل می‌گوید که این دانش‌آموزان امکان دسترسی به سامانه شاد را ندارند و با رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی حضوری درس می‌خوانند. 
 
به‌گفته ناظران ما در ایران و بنا بر گزارش بسیاری از رسانه‌های ایرانی، فقر مشکل اصلی یادگیری از راه دور در کشور است. طبق گزارش مرکز تحقیقات مجلس شورای اسلامی ایران، بین ۴۰ تا ۵۵ درصد ایرانی‌ها زیر خط فقر زندگی می‌کنند. 
 
 
 
کاربری با انتشار ویدئویی از کودکان سیستان و بلوچستان می‌گوید که این بچه‌ها حتی تخته سیاه یا کلاس درس ندارند. وی با انتقاد می‌نویسد که "اینترنت پیشکش"
 
برای بسیاری از دانش آموزان، اینترنت کالای لوکس به شمار میرود
 
فرزاد، معلمی در کاشان شهری در استان اصفهان در مرکز ایران است. او در یک مدرسه دولتی در محله فقیرنشین شهر کار می‌کند، جاییکه بسیاری از مهاجران افغان در کلاس‌های او حضور دارند. او توضیح می‌دهد که حتی در مناطقی که پوشش اینترنتی خوبی دارند، بسیاری از خانواده‌ها قادر به پرداخت هزینه اتصال به اینترنت نیستند و نمی‌توانند در کلاس‌های مجازی

شرکت کنند.
نخستین چیزی که برای ثبت‌نام در کلاش‌های از راه دور نیاز دارید، یک تلفن همراه هوشمند است. در محله‌ای که مدرسه ما قرار دارد، افراد زیادی گوشی‌های قدیمی دارند. به‌خاطر این مشکل، از زمان تعطیلی مدارس، من با ۱۰ نفر از دانش‌آموزانم [حدود یک سوم دانش‌آموزان کلاسش] ارتباطی نداشته‌ام. 
از طرف دیگر، خانواده‌هایی هستند که گوشی‌های تلفن هوشمند دارند اما دسترسی به اینترنت ندارند یا دسترسی آن‌ها بسیار محدود است. برای بسیاری از خانواده‌ها در اینجا، اینترنت یک کالای لوکس و گران است که قادر به پرداخت هزینه‌های آن نیستند. می‌دانم که فقیر هستند بنابراین نمی‌تواند آن‌ها را مجبور کنم که بسته‌های اینترنتی بخرند چراکه اگر چنین کاری انجام دهند مجبور می‌شوند برای کاهش هزینه‌های خانواده، از برخی کالاهای اساسی دیگر صرفنظر کنند. یک سوم دانش‌آموزان من قادر به تامین هزینه‌های اینترنت نیستند.
 
هزینه دسترسی به اینترنت پرسرعت در ایران حدود ۹.۲۰ یورو در ماه است در حالیکه حداقل حقوق ماهیانه معادل ۱۱۰ یورو برآورد شده است که با این حساب دسترسی به اینترنت حدود ۸ درصد درآمد ماهیانه فردی با حداقل حقوق را شامل می‌شود. دسترسی به اینترنت پرسرعت در فرانسه به‌طور متوسط حدود ۲۵.۵۰ یورو در ماه هزینه دارد درحالیکه حداقل دستمزد یک فرانسوی ۱۲۱۲ یورو ماهیانه است بدین معنی که اینترنت حدود ۲ درصد درآمد او را شامل می‌شود. 
 
 
این ویدئو نیز از سیستان و بلوچستان است و در آن دانش‌آموزی توضیح می‌دهد که وسائل اولیه یک کلاس درس مانند نیمکت و صندلی و تخته سیاه را ندارند. 
 
 
 
فرزاد، ناظر ما در ایران ادامه می‌دهد:
 
"حتی با دانش‌آموزانی که من در ارتباط با آن‌ها هستم چیزی که داریم کلاس مجازی نیست، چراکه جمع کردن همه دانش‌آموزان به‌طور همزمان غیرممکن است زیرا اغلب آن‌ها فقط یک گوشی تلفن هوشمند در خانه دارند که متعلق به پدر، مادر، خواهر یا برادرشان است و تمام خانواده از آن استفاده می‌کنند. بنابراین من فقط هر روز چهار ساعت محتوای آموزشی و تمرین برای آن‌ها می‌فرستم تا زمانیکه به گوشی دسترسی پیدا کردند مشغول انجام تکالیفشان شوند. 
من آن‌ها را با بچه‌های خانواده‌ام یا دوستانم مقایسه می‌کند که هر کدام یک تبلت مخصوص خودشان دارند. این سیستمی که
طراحی شده تنها برای دانش‌آموزان طبقه متوسط و ثروتمند به کار می‌آید. 
فقیرترین کودکان کلاس من از خانواده‌های تک والدینی هستند. آن‌ها مهاجران افغان هستند یا والدینشان معتاد به مواد مخدرند. والدین دانش‌آموزانی که در وضعیت بهتری قرار دارند، اغلب کارگران کارخانه یا کارگران فصلی هستند. 
من خیلی وقت‌ها از این نابرابری شکایت کرده‌ام اما تنها پاسخی که از مدیریت مدرسه دریافت کردم این بود: "اگر این دانش‌آموزان به کلاس‌های مجازی دسترسی ندارند، می‌توانند درس‌های خود را از طریق تلویزیون پیگیری کنند." برخی از شبکه‌های تلویزیونی دولتی ایران، هر روز برنامه‌های درسی دارند. من برنامه این کلاس‌ها را از طریق تلویزیون تماشا کرده‌ام. سبک تدریس خیلی قدیمی است و از متدی استفاده می‌شود که دانش‌آموزان ما با آن‌ها آشنا نیستند. علاوه بر این، دانش‌آموزان افغان من حتی تلویزیون در خانه ندارند. "
.
 
معلمی در شهرستان حمیدیه در استان خوزستان از یخچال خود به‌عنوان تخته برای ارائه دروس به دانش‌آموزان استفاده می‌کند. 
 
 
طبق یک گزارش رسمی، دو هفته پس از آنکه سامانه شاد از سوی وزارت آموزش و پرورش ایران آغاز به‌کار کرده است، اما همچنان شمار کاربران حاضر در این سامانه اندک برآورد شده است. تنها ۲۴.۶ درصد دانش‌آموزان و حدود ۵۰ درصد معلمان در این سامانه ثبت‌نام کرده‌اند. 

فرزاد توضیح می‌دهد:
 
 
طبق این گزارش رسمی، می‌بینیم که در مناطق فقیرنشین ایران مانند استان سیستان و بلوچستان تنها ۶.۸ درصد دانش‌آموزان به سامانه شاد متصل شده‌اند. این رقم در استان کردستان تنها ۱۶ درصد است.
 
سامانه شاد حتی منتقدانی در مجلس ایران دارد. 
حسین محمد صالحی، نماینده منتخب مردم فریدن و فریدون شهر در مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۱۸ آوریل به یکی از رسانه‌ها ایران گفت: "در بسیاری از مناطق محروم مانند حوزه انتخابیه من، با پراکندگی روستاها که حتی راه مناسب هم ندارند چه برسد به گوشی همراه پیشرفته و اینترنت". وی تاکید کرد که وزارت آموزش و پرورش باید یا دسترسی به کلاس‌های درس را برای همه فراهم کند یا به این سیستم نابرابر پایان دهد.