ناظران

آنها از ماشین‌های تقویت شده استفاده می‌کنند، دستگاهای دودزا به خودروی خود اضافه می‌کنند، شیشه‌های عقب ماشینشان دودی است و با سرعت بیش از ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت در جاده‌ها رانندگی می‌کنند تا از دست پلیس فرار کنند، اما آنها مشتی بچه پولدار نیستند، آنها خود را "شوتی"می‌خوانند و با به خطر انداختن جانشان سعی می‌کنند خرج زندگی‌شان را تأمین کنند. "ناظران"با یکی از آنها گفتگو کرده است.

بخش اول این گزارش را در اینجا بخوانید: "سریع و خشمگین"به سبک ایرانی:قاچاق با سرعت 200 کیلومتر در ساعت و دستگاه دودزا،برای گذران زندگی

فرشید [نام واقعی او نیست] یک راننده شوتی سی ساله است. او در شهری در غرب ایران زندگی می‌کند ولی علاقه‌ای ندارد که محل زندگی خود را اعلام کند. او یک پژو ۴۰۵ ای آل ایکس دارد:
 
ما معمولاً تنهایی کار نمی‌کنیم. کار کردن به شکل گروهی هم امن‌تر است و هم اینکه بارها معمولا حجمشان بیشتر از گنجایش یک ماشین است، ما معمولاً حدود ده شوتی هستیم که با هم کار می‌کنیم. ما همیشه یا پلاک قلابی داریم یا پلاک را دست‌کاری می‌کنیم که اگر پلیس پلاک ما را زد، بعدها نتوانند ما را شناسایی کنند.
کار ما قوانینی نیز دارد، زمانی که بار زدیم، فقط در مقصد متوقف می‌شویم، به هیچ بهانه‌ای نباید وسط راه ایستاد، اگر اتفاقی برای یکی افتاد، بقیه به راه خود ادامه می‌دهند.

کاروانی از شوتی‌ها

ما یک "بپا"داریم که چند دقیقه زودتر از بقیه به راه می‌افتد از امن بودن جاده مطمئن می‌شود، او که پیام داد راه امن است ما هم راه می‌افتیم. او هم پولی همانند ما می‌گیرد.
راهی که مردم عادی در ۶ ساعت رانندگی می‌کنند را ما دو ساعت و نیمه می‌رویم و این یعنی رانندگی با سرعت ۲۰۰ یا بالاتر.
چند باری پلیس من را دنبال کرده است اما بعد از چند دقیقه بی‌خیال شده‌اند، اول به این دلیل که می‌دانند نمی‌توانند ما را بگیرند و دوم اینکه تعدادمان زیاد است و نمی‌دانند اصلاً دنبال کدام یکی بروند و دیگری اینکه فکر کنم دستور دارند که کاری نکنند منجر به تصادف شوند. البته خب ما دودزا هم داریم که بیشتر در روز و در سرعت‌های کمی کمتر به کار می‌آید.

"در این ویدئو، یک شوتی که حامل مهاجرین افغانستانی است با سرعت بسیار زیاد از مقابل یک خودروی گشت پلیس عبور می‌کند.
خطر بیشتر درآمد بیشتر

بیشتر شوتی‌ها مانند من هستند، یک شغل دیگر هم دارد که خرجشان را نمی‌دهد. سه نفر از رفقا پیش‌تر در کارخانه‌ای کار می‌کردند که تعطیل شده، چند کشاورز هم داریم که همچنان کشاورزی می‌کنند اما دیگر فروش محصول کفاف زندگی را نمی‌دهد و یک راننده تاکسی تلفنی دیگر هم مانند هم هست. بیشترمان بین ۲۵ تا ۴۰ سال سن داریم، زنی در گروه ما نیست اما شنیده‌ام که یکی دو زن در خط‌های دیگر کار می‌کنند.

میزان درآمد کار هم مشخص نیست، گاهی کار زیاد است و هفته‌ای دو یا سه بار بار هست، گاهی هم می‌شود در یک ماه دو بار فقط کار هست. میزان دستمزد هم بستگی به فاصله و محصول دارد از باری ۵۰۰ هزار تومان داریم برای جنس‌های معمولی برای شهرهای نزدیک، تا ده میلیون برای الکل و موبایل به شهرهای دور. موبایل در جنس‌های معمولی جزء خطری‌هاست چون اگر شوتی را بگیرند باید دو برابر ارزش بار جریمه بدهد، در نتیجه ریسک بیشتر، پول بیشتر.

تصویری از بارهای قاچاق
.

ویدئویی از یک شوتی با بار مشروبات الکلی.
قبل از اینکه من بزنم به کار شوتی، ماهی حدود ۸۰۰ هزار تومان پول درمی‌آوردم از زمانی که وارد این کار شده‌ام ماهی کمتر از ۱٫۵ میلیون کمتر نداشته‌ام. البته نباید فراموش کرد که ماشین شوتی بسیار پرخرج است. هر سه یا چهار ماه باید لاستیک عوض کرد و هر چند ماه روغن و هر از چند وقتی هم یک چیزی تو ماشین کم می‌آورد [قطعه خودرو خراب می‌شود] که باید عوض کرد.

همه در شهر ما می‌دانند که من شوتی کار می‌کنم، چیزی نیست که بشود پنهان کرد و اصلاً هم چیز بدی در نگاه مردم نیست. کار دیگری نیست که مردها اینجا به سراغش بروند.

بر اساس قانون ایران، جریمه قاچاق اجناس بر اساس میزان ارزش ریالی آنها متفاوت است، از این رو جریمه می‌تواند بین ۲ تا ۱۰ برابر ارزش ریالی جنس قاچاق باشد. اگر ارزش مالی جنس قاچاق بیش از ۱۰۰ میلیون تومان باشد همچنین دادگاه می‌تواند حامل بار را تا ۵ سال زندان جریمه کند. اگر جرم تکرار شده باشد خودرو نیز می‌توانند مصادره شود.
 
شوتی کار ترسوها نیست

اگر ترسو باشی نمی‌توانی این کار را انجام بدهی وقتی ۲۰۰ کیلومتر در ساعت رانندگی می‌کنی حتی خط‌های وسط جاده را درست نمی‌بینی، باید راننده خوبی باشی، این کار بسیار خطرناک است و به همین خاطر هم برایش پول می‌دهند، ما جانمان را دستمان می‌گیریم و کار می‌کنیم. هر هفته در گروه تلگراممان خبر تصادف و مرگ کسی منتشر می‌شود، هر هفته دو یا سه نفر می‌میرند. ما هم در منطقه خودمان دست کم ماهی ۴ یا ۵ تصادف داریم.

تصادف یک شوتی.

البته بعد از مدتی به رانندگی دیوانه‌وار عادت می‌کنیم و اصلاً آرام رانندگی کردن کار سختی می‌شود. اما گاهی تا مغز استخوانم می‌ترسم، این چیزی است که هیچ‌کس درباره‌اش حرف نمی‌زند.
هر وقت که شوتی می‌برم نامزدم خواب ندارد. بیدار می‌ماند تا من مسیج بزنم که سالم رسیدم. گاهی مرگ را جلوی چشم خودم می‌بینم و به خودم می‌گویم این بار دیگر دفعه آخر بود اما دفترچه قصد و حساب بانک را نگاه می‌کنم می‌بینم راه دیگری ندارم و باید بروم.

در این ویدئو یک شوتی از لحظه تصادف خودش فیلم‌برداری کرده است تصادفی که در سرعت دویست کیلومتر در ساعت رخ داد.

تعداد رانندگان شوتی در ایران نامشخص است. اما در میان اظهارنظرهای کمیاب مقامات پلیس ایران درباره شوتی‌ها، رییس پلیس بوشهر مدعی شد که تنها در سال ۹۵ و تنها در استان بوشهر ۷۵۰۰ خودروی شوتی به مدت یک هفته توقیف بوده‌اند.
"ناظران"تلاش کرد تا نظر مقامات پلیس ایران را در این رابطه جویا شود که تاکنون پاسخی به این درخواست داده نشده است.

در این ویدئو تعقیب یک شوتی توسط پلیس از داخل ماشین پلیس دیده می‌شود. در ثانیه ۱۵ راننده پلیس می‌گوید که ماشین پلیس از این تندتر نمی‌رود. در ثانیه ۲۷ و ۲۹ دو شلیک به چرخ‌های عقب شوتی دیده و شنیده می‌شود.
لحظاتی بعد، راننده شوتی کنترل خودرو را از دست می‌دهد که حتی باعث هراس مأمورین پلیس نیز می‌شود.
در لحظات پایانی می‌بینیم که مأموران پلیس راننده خودرو را در ماشین گیر انداخته‌اند و از او می‌خواهند که از ماشین خارج شود..

ویدئویی از یک شوتی توقیفی با بار الکل، در ویدئو پلاک‌های تقلبی مختلفی که در داخل خودرو بوده است نیز دیده می‌شود.

نوشته: ارشاد علیجانی