در تاجیکستان هم مانند ایران جوانان باید در حالت عادی به خدمت سربازی اعزام شوند، اما شاید این اعزام کمی با نحوه اعزام سرباز حداقل طی سالهای اخیر در ایران متفاوت باشد، جوانانی که مشمول اعزام شده اند حسابی باید حواسشان باشد که در تور نیروهای ویژه ارتش این کشور گیر نیفتند، کسانی که وظیفه شان اساسا بازداشت و فرستادن جوانان به «اجباری» است.
در این میان گاهی صحنه های دلخراشی از بازداشت و اعزام اجباری جوانان به سربازی در کوچه و خیابان های تاجیکستان دیده میشود، این امر طبق قوانین تاجیکستان ممنوع است اما از آنجایی که بسیاری از خانواده های تاجیکستانی اکثرا از توان مالی مناسبی برخوردار نیستند، توان مقابله قضایی با این اقدام را ندارند.
  
ویدئو از مردی که توسط نیروهای ارتش بازداشت شد و باید به سربازی فرستاده شود
 
دراین ویدئو ماموران تلاش میکنند جوانی را در داخل خانه بازداشت کنند و به سربازی ببرند که با مقاوت وی و اعضای خانواده اش مواجه میشوند، کار به خشونت میکشد و حتی زنان عضو خانواده این جوان مورد ضرب و شتم قرار میگیرند.
 
به تازگی ویدئوهایی از سوی شهروندان تاجیکستانی منتشر شده که نشان دهنده میزان خشونت در برخی از اعزام های اجباری به سربازی است. بر اساس گزارش سال 2012 سازمان دیده بان حقوق بشر تاجیکستان، 74 درصد از 3هزار سربازی که آنها در تاجیکستان مورد بررسی قرار داده اند، به شکل اجباری و خشونت آمیز به سربازی اعزام شده اند.
به گفته کنشگران حقوق بشر در تاجیکستان چنین اقداماتی توسط ارتش این کشور به این دلیل صورت میگیرد که دولت این کشور میخواهد مطمین باشد در صورت وقوع جنگ و درگیری، این کشور نیروهای نظامی کافی داشته باشد اما همواره جوانان سعی کرده اند تا حد ممکن از اعزام به سربازی خودداری کنند، علت آن شرایط بسیار دشوار دوران سربازی، خشونت در میان اعضای کادر ارتش و ... است.

شاید تا روزها خانواده‌ها خبر نداشته باشند فرزندشان بازداشت و به سربازی فرستاده شده‌اند

فرنگیس ذکریاوی، پیش از بسته شدن آمپارو یا سازمان گزارشگران حقوق بشر تاجیکستان توسط دولت در این سازمان کار میکرده است، او درباره سیستم سربازگیری تاجیکستان تحقیق کرده است. او در این زمینه به فرانس24 میگوید:
  
مردان جوان میدانند زندگی در دوران سربازی بسیار دشوار خواهد بود. وضعیت زندگی در سربازخانه ها فاجعه است، آنها با معضلات روانی مواجه میشوند. سربازهای جدید تماما با ضرب و شتم، توهین و تحقیر و «تلکه شدن» توسط سربازهای قدیمی مواجه میشوند. بعدتر قربانیان همین اتفاقات خودشان بر اساس شرایط دست به همین این کارها خواهند زد و چرخه خشونت آغاز میشود.[به تازگی یک سرباز تاجیک به خاطر ضرب و شتم در حین خدمت مرده است] در نهایت هم رفتن به سربازی و پایان آن هیچ منفعت و امتیاز خاصی برای این جوانان ندارد و جوانان هیچ انگیز ای برای رفتن به سربازی ندارند.
بسیاری از خانواده هایی که توان مالی دارند با پرداخت رشوه کارت پایان خدمت فرزندان خود را دریافت میکنند، دیگران نیز به ادامه تحصیل میپردازند و یا برای کار به خارج از کشور میروند و زمانی به کشور باز میگردند که دیگر از سن شمول گذشته اند، البته نبود کار در تاجیکستان باعث میشود سالانه تعداد زیادی از جوانان به روسیه و قزاقستان بروند اما مسیله سربازی هم تاثیر مهمی در این تصمیم دارد.
گاهی برخی از بازداشت ها به شکلی است که حتی خانواده ها تا روزها از سرنوشت فرزندشان بی خبر هستند و جوانان به نحوی مخفیانه به هر شکلی یک تلفن گیر می آورند و زنگ میزنند به خانواده شان که چه اتفاقی برایشان افتاده.
من بارها شاهد وضعیت بسیار بد خانواده هایی بوده ام که تا روزها هیچ خبری از فرزندشان نداشته اند. غالبا آنها فقیر هستند، سواد ندارند و از حقوق خود خبردار نیستند و میترسند که با ارتش و دولت دربیفتند.
بر اساس قانون، مردانی که مشمول خدمت نظام وظیفه هستند اما معرفی خود سر باز میزنند و دومین هشدار پلیس را نیز درنظر نگیرند، پلیس میتواند آنها را بازداشت و دادگاهی کند. اما من حتی یک بار ندیده ام که برای یک سرباز این روند طی شده باشد.
به محض آنکه سازمان دیده بان حقوق بشر تاجیکستان روند سربازگیری را مورد توجه قرار داد و آن را به حوزه بین المللی کشید، دولت این سازمان را تعطیل کرد. اما برخی از کنشگران همچنان به نظارت روی این پدیده ادامه داده اند. پرداختن به اینگونه مسایل بسیار دشوار است چرا که دادگاه های مدنی عنوان میکنند رسیدگی به این پروند ها در حوزه اختیار آنها نیست و ورود به دادگاه های نظامی نیز کاری تقریبا غیرممکن است.
متاسفانه باید گفت مردم عادی هم خیلی به این موضوع توجه نمیکنند چرا که مشغول مشکلات روزمره هستند و نمیخواهند وضعیتشان آسیب پذیرتر از آنچه هست شود.