راستی‌آزمایی

آیا نخستین افراد واکسینه شده علیه کووید-۱۹ در چهار کشور همگی فوت کرده‌اند؟

آیا واقعا نخستین کسانی که واکسن کووید-۱۹ را در فرانسه، بریتانیا و اسپانیا زده‌اند فوت کردند؟
آیا واقعا نخستین کسانی که واکسن کووید-۱۹ را در فرانسه، بریتانیا و اسپانیا زده‌اند فوت کردند؟ © Observers

موریست ام ۷۸ ساله در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۲۰ نخستین فردی بود که در فرانسه علیه کووید-۱۹ واکسینه شد. اما در اواسط ژانویه شایعه‌ای در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شد که موریست اندکی پس از تزریق واکسن فوت شد. این موضوع صحت ندارد. با این حال در ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و اسپانیا کاربران شبکه‌های اجتماعی نیز به اشتباه مرگ نخستین بیمارانی را که در کشور خود واکسن زده‌اند اعلام کرده‌اند.

تبلیغ بازرگانی

از کشوری به کشور دیگر، پوشش رسانه‌ای واکسینه شدن نخستین بیمار از سوی برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی برای دامن زدن به لفاظی‌های افراد ضد واکسن مورد استفاده قرار گرفته است. 

 فرانسه: موریست ۷۸ ساله در اثر حمله قلبی فوت نشده است

موریست ام. در تاریخ ۲۷ دسامبر در بیمارستان رنه-مورت سوران در سِن سَن دونی به‌عنوان نخستین فرد در فرانسه واکسینه شد. عکس و ویدئوی این زن در سرخط خبرهای رسانه‌های فرانسوی قرار گرفت. اما تقریبا سه هفته بعد در اواسط ژانویه چندین کاربر شبکه‌های اجتماعی تعجب کردند که چرا دیگر خبری از موریست نیست. 

یکی از این افراد در تاریخ ۱۵ ژانویه در توییتر ابراز نگرانی کرد و نوشت: "آیا کسی از خانواده موریست می‌تواند درباره حال او اطمینان بدهد؟ از زمانی که واکسینه شده‌ است دیگر چیزی درباره او نشنیده‌ایم!"

در همان هفته، ده‌ها پیام در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که خبر از مرگ وی بر اثر "حمله قلبی" می‌داد. فردی در تاریخ ۱۷ ژانویه در توییتر نوشت: "به نظر می‌رسد موریست (...) مرده است… اگر تعداد مرگ‌های ناشی از واکسیناسیون با واکسن آران‌ای پیام‌رسان mRNA  فایزر را بشمارید باید نزدیک به ۱۰۰ نفر باشد."

 

در این توییت به زبان فرانسه آمده است: " آیا کسی می‌تواند تایید کند. به‌نظر می‌رسد که موریست معروف به‌طور ناگهانی درگذشته است. و به خاطر افتادن از پله‌ها آنطور که برخی می‌گویند، نبوده است." این فرد در توییت دوم خود نوشته است: "موریست در شب واکسیناسیون خود در اثر حمله قلبی فوت شد. اما خانه سالمندان می‌خواهد مردم فکر کنند او فقط "بدشانس" بوده است. فقط به‌خاطر پیری بوده است. یک بار اجازه داده‌ایم آن‌ها به هر روشی سالمندان را بکشند."
در این توییت به زبان فرانسه آمده است: " آیا کسی می‌تواند تایید کند. به‌نظر می‌رسد که موریست معروف به‌طور ناگهانی درگذشته است. و به خاطر افتادن از پله‌ها آنطور که برخی می‌گویند، نبوده است." این فرد در توییت دوم خود نوشته است: "موریست در شب واکسیناسیون خود در اثر حمله قلبی فوت شد. اما خانه سالمندان می‌خواهد مردم فکر کنند او فقط "بدشانس" بوده است. فقط به‌خاطر پیری بوده است. یک بار اجازه داده‌ایم آن‌ها به هر روشی سالمندان را بکشند." © Twitter
"گزارش شده که موریست که برای نشان دادن "واکسن ایمن" بدون رضایتش مقابل دوربین واکسینه شد، فوت شده است… اگر شمار مرگ‌های ناشی از واکسن آران‌ای پیام‌رسان mRNA  فایزر را حساب کنید باید نزد یک ۱۰۰ نفر باشد..."
"گزارش شده که موریست که برای نشان دادن "واکسن ایمن" بدون رضایتش مقابل دوربین واکسینه شد، فوت شده است… اگر شمار مرگ‌های ناشی از واکسن آران‌ای پیام‌رسان mRNA فایزر را حساب کنید باید نزد یک ۱۰۰ نفر باشد..." © Twitter

این توییت به زبان فرانسوی یکی از نخستین پیام‌هایی بود که اخبار دروغین منتسب به موریست مبنی بر فوت وی پس از تزریق واکسن را منتشر کرد. وی در این توییت که اواسط ژانویه منتشر کرده، گفته است: "موریست، زن ۷۸ ساله واکسینه شده در سوران امشب پس از حمله قلبی درگذشت. من در خانه سالمندانی که وی در آن ساکن بود کار می‌کنم. در حال حاضر چیزی که نشان دهد علت مرگ واکسن بوده است وجود ندارد." فردی در پاسخ به این توییت گفته است: "رسوایی است و مردم می‌گویند که ارتباطی با واکسن ندارد. چشمان خود را باز کنید." 

همکاران ما در سایت راستی آزمایی چک نیوز CheckNews اعلام کردند که شایعه یک روز پس از واکسینه شدن موریست شروع شد. حساب کاربری با نام "الدانت" که هم اکنون غیر فعال است، در توییتی در تاریخ ۱۶ ژانویه اعتراف کرد "به منظور منصرف کردن افراد از واکسیناسیون" دروغ گفته است. 

 

Capture d'écran relayée par des internautes mi-janvier
Capture d'écran relayée par des internautes mi-janvier © Twitter

سازمان کمک های مردمی بیمارستان های پاریس که بیمارستان رنه مورت وابسته به آن است، در تاریخ ۱۷ ژانویه تایید کرد که این شایعه بی‌اساس است: "دروغ است. بیمار نمرده است." موریست دو روز بعد یعنی در تاریخ ۱۹ ژانویه دوز دوم واکسن را دریافت کرد.

  

 اسپانیا: تیتر روزنامه‌ای که می‌گوید نخستین فرد واکسینه شده در اسپانیا فوت کرده فتوشاپی است

اکسیناسیون در اسپانیا نیز از تاریخ ۲۷ دسامبر آغاز شد. آراچلی روزاریو ایدالگو، ۹۶ ساله که ساکن خانه سالمندان در گوادالاخارا واقع در بخش خودمختار کاستیا-لامانچا است به عنوان نخستین فرد در اسپانیا واکسینه شد. به مانند موریست در فرانسه او نیز به تیتر رسانه‌ها تبدیل شد. 

اما روزهای بعد تصویری که به نظر می‌رسید از سایت ال موندو باشد در واتس‌اپ و توییتر دست به دست شد. در تیتر مطلب آمده است: "آراچلی نخستین فرد واکسینه شده در اسپانیا، ۲۴ ساعت پس از تزریق واکسن درگذشت."

 

 

Cette capture d'écran a circulé sur Whastapp et Twitter en Espagne. Le titre : "Araceli, première vaccinée en Espagne, décède 24 heures après avoir reçu le vaccin".
Cette capture d'écran a circulé sur Whastapp et Twitter en Espagne. Le titre : "Araceli, première vaccinée en Espagne, décède 24 heures après avoir reçu le vaccin". © DR

این تصویر در واتس‌اپ و توییتر در اسپانیا منتشر شده است. تیتر: "آراچلی نخستین فرد واکسینه شده در اسپانیا، ۲۴ ساعت پس از تزریق واکسن درگذشت."

 

مرکزی که آراچلی در آن ساکن است در تاریخ ۲۹ دسامبر به بخش راستی‌آزمایی خبرگزاری فرانسه گفت که این اطلاعات دروغ است. دولت کاستیا-لامانچا نیز این "دروغ" را محکوم کرد و گفت: "پس از واکسینه شدن وی، هیچ مشکلی وجود ندارد."

در همان روز، سایت ال موندو در مطلبی توضیح داد که این عکس شبیه سایت آن‌ها، معتبر نیست. تایپوگرافی عنوان مطلب با آنچه که آن‌ها در سایت استفاده می‌کنند مطابقت ندارد. در مطلبی که در این سایت در تاریخ ۲۷ دسامبر منتشر شد هیچ اشاره‌ای به مرگ بیمار نشده است. تیتر تنها این گونه است: "آراچلی ۹۶ ساله نخستین زنی که علیه کووید-۱۹ در اسپانیا واکسینه شد".

 

 

Capture d'écran de l'article original, publié le 27 décembre
Capture d'écran de l'article original, publié le 27 décembre © elmundo.es

این تصویر اصلی از صفحه سایت ال موندو در تاریخ ۲۷ دسامبر است. 

 

مطلب دیگری حاوی همان اطلاعات غلط درباره مرگ  آراچلی روزاریو ایدالگو نیز منتشر شد. با این حال این مطلب از سایت "۱۲ دقیقه" با همان محتوای جعلی بود که این رسانه در حوزه طنز منتشر کرد. 

 

Capture d'écran d'une publication sur Facebook
Capture d'écran d'une publication sur Facebook © Facebook

وی به خبرنگاران گفت: من حالم خیلی خوب است. حتی‌ها دریافت واکسن را حس نکردم. 

 

ایالات متحده: این ویدئو نشان می‌دهد که پرستاری غش می‌کند اما در کشورهای دیگر منتشر می‌شود تا بگویند او مرده است

ویدئویی در اواسط ماه دسامبر در بیمارستان چاتانوگا در ایالت تنسی ایالات متحده آمریکا ضبط شده بود که در رسانه‌های اجتماعی آمریکا و خارج از این کشور به‌طور گسترده منتشر شد. در این ویدئو تیفانی دوور، یکی از نخستین پرستارانی را که با واکسن تولیدی شرکت‌های بیون‌تک و فایزر واکسینه شده، نشان داده می‌شود.

اندکی پس از تزریق واکسن، زمانیکه دوور در حال صحبت با رسانه‌ها در کنار همکارانش بود، غش کرد. افراد زیادی این ویدئو را به اشتراک گذشتند تا بی‌اعتمادی نسبت به واکسیناسیون بین مردم را افزایش دهند.

یکی از کاربران شبکه‌های اجتماعی با منشن کردن وزیر بهداشت فرانسه در توییتر نوشت: "نگاه کنید که چه اتفاقی برای او افتاده است… من نمی‌دانم که چه چیزی داخل آن است اما اولیویه وران به ما خواهد گفت."

 

Capture d'écran d'un tweet le 18 décembre.
Capture d'écran d'un tweet le 18 décembre. © DR

عکس از توییتر در تاریخ ۱۸ دسامبر 

 

برخی کاربران شبکه های اجتماعی در برزیل حتی از این ویدئو برای اعلام مرگ پرستار پس از تزریق واکسن استفاده کردند. 

 

Cet article, depuis supprimé, a circulé sur les réseaux sociaux brésiliens : il annonce la mort de Tiffany Dover. Capture d'écran le 29 janvier.
Cet article, depuis supprimé, a circulé sur les réseaux sociaux brésiliens : il annonce la mort de Tiffany Dover. Capture d'écran le 29 janvier. © Twitter

این مطلب که بعدا حذف شد در شبکه‌های اجتماعی برزیل منتشر شده است و خبر از فوت تیفانی دوور می‌دهد. عکس از صفحه توییتر گفته شده است.

این مطلب که بعدا حذف شد، در شبکه‌های اجتماعی برزیل در حال انتشار بود. فردی که آن را منتشر کرده مدعی است که تیفانی دوور پس از تزریق واکسن فوت شد. این عکس در تاریخ ۲۹ ژانویه از صفحه توییتر گرفته شده است.

 

 

Ce faux compte Instagram circule sur les réseaux sociaux. En légende de cette publication, on peut lire : "Tiffany Dover, l'infirmière qui s'est évanouie après avoir reçu le vaccin, est décédée. Le vaccin n'est pas de l'aspirine !!! Quand comprendront-ils cela ??? Ce n'était pas le premier et ce ne sera pas le dernier. #Je ne me vaccinerai jamais".
Ce faux compte Instagram circule sur les réseaux sociaux. En légende de cette publication, on peut lire : "Tiffany Dover, l'infirmière qui s'est évanouie après avoir reçu le vaccin, est décédée. Le vaccin n'est pas de l'aspirine !!! Quand comprendront-ils cela ??? Ce n'était pas le premier et ce ne sera pas le dernier. #Je ne me vaccinerai jamais". © Twitter

 

 

ویدئویی که بیش از ۱۶۲ هزار بار در یوتیوب مشاهده شده است با هدف ادای احترام به تیفانی دوور در حال انتشار است. در توضیح ویدیو نوشته شده است: "لطفا … در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید… برای عدالت! و به واکسن اجباری نه بگویید!"

با این حال، تیفانی دوور به سرعت بهبود یافت و به خبرنگاران گفت که سابقه حمله وازوواگال در اثر درد را داشته است. بنابراین کوچکترین دردی مانند "کوبیده شدن انگشت پا" می‌تواند باعث غش کردن وی شود. 

 

بریتانیا: نخستین بریتانیایی که واکسینه شد پس از تزریق فوت نشد

واکسیناسیون در بریتانیا با تزریق واکسن به مارگارت کینان ۹۰ ساله آغاز شد. وی در ۸ دسامبر نخستین بیماری بود که در جهان با واکسن تولیدی فایزر و بیون‌تک در بیمارستانی در کاونتری انگلستان واکسینه شد.

چندین مطلب به فرانسه در تاریخ ۱۰ دسامبر منتشر شد که خبر فوت وی را اعلام می‌کرد. برخی کاربران مدعی شدند که منبع اطلاعاتشان بی‌بی‌سی است. 

Capture d'écran le 29 janvier d'une publication sur les réseaux sociaux
Capture d'écran le 29 janvier d'une publication sur les réseaux sociaux © Facebook

 

مطلبی که به دروغ می‌گوید خانم کینان در تاریخ ۲۹ ژانویه از دنیا رفته است.

Capture d'écran le 29 janvier d'un commentaire en dessous de la d'une publication annonçant à tort la mort de Margaret Keenan.
Capture d'écran le 29 janvier d'un commentaire en dessous de la d'une publication annonçant à tort la mort de Margaret Keenan. © Facebook

عکسی از کامنت یکی از کاربران که زیر مطلبی نوشته که به دروغ اعلام کرده بود خانم کینان فوت شده است. این کاربر می‌گویند که این موضوع را صبح بی‌بی‌سی گفته است اما الان خبرش نیست. 

 

سخنگوی اداره بهداشت عمومی بریتانیا در روز ۱۸ دسامبر به بخش راستی‌ آزمایی خبرگزاری فرانسه گفت که این شایعه "کاملا نادرست" است. یکی از اعضای بخش مطبوعاتی بی‌بی‌سی نیز این موضوع را تکذیب کرد: "هیچ مطلبی در این زمینه منتشر یا حذف نشده است." 

اخبار جهان را با بارگیری اَپ ار.اف.ای دنبال کنید