"اینجا عده‌ای می‌میرند": در عراق، کودکان کار در کارخانه‌ها برای حقوق کمتر از 3 یورو در روز

کودکان در زیر آفتاب سوزان در یک کارخانه تولید آجر در نهروان در استان بغداد در عراق کار می‌کنند.
کودکان در زیر آفتاب سوزان در یک کارخانه تولید آجر در نهروان در استان بغداد در عراق کار می‌کنند. © حسین قاسم

در عراق‌، سه میلیون کودک زیر 15 سال آن‌زمانی که زباله‌های پلاستیکی را در خیابان جمع نمی‌کنند‌، تحصیلات خود را به دلیل کار در کارخانه‌ها، گاراژهای خودرو و نانوایی‌ها رها می‌کنند. ناظر ما با استناد به فیلم‌هایی تلاش می‌کند تا شرایط کار این کودکان را به چالش بکشد. 

تبلیغ بازرگانی

حسین قاسم 28 ساله است و به عنوان یک مسئول فنی دوربین‌های مداربسته نظارتی کار می‌کند. وی که  تامین‌کننده این سیستم‌ها در چندین کارخانه در استان بغداد است‌، در طی سفرهای خود، شرایط زندگی این کودکان کار را مورد بررسی قرار داده است.

در 14 ژوئن، او چندین فیلم در شبکه اجتماعی TikTok منتشر کرد تا شرایط زندگی کودکان را در یک کارخانه آجر در یک مجتمع صنعتی در شهر نهروان در استان بغداد به چالش بکشد. كودكان بسیار خردسالی دیده می‌شوند كه آجرهایی را به صورت ردیفی روی هم چیده‌اند كه صدها متر امتداد دارند. تحت نظارت مردی که مشغول سیگار کشیدن است، بچه ها در هوای آزاد، زیر آفتابی سوزان، بین کوه‌هایی از شن و آجر و دود فراوان کار می‌کنند.

حسین قاسم از دختری که روسری و دمپایی پلاستیکی دارد می‌پرسد که چه‌قدر درآمد دارد. او پاسخ می‌دهد: "پنج هزار ]دینار عراقی‌، یا 2.86 یورو، یادداشت سردبیر]". خواهر و برادرش که حتی از او هم کوچک‌تر هستند، آجرهای بیش‌تری را در کنار هم جمع می‌کنند.

@ubnt95

معانات الاطفال في المعامل

♬ الصوت الأصلي - حسين قاسم

این صحنه شاهدی از کار بی‌وفقه‌ی کودکان در عراق است. در کشوری که 11.4 میلیون نفر در سال 2020 زیر خط فقر زندگی می‌کردند، 37 درصد کودکان خود را مجبور به تهیه نان می‌کنند، آن هم در شرایط بحرانی بیماری همه‌گیر Covid-19 که یونیسف درباره آن هشدار داده است.

"آنها هیچ حقی و هیچ‌گونه حمایت فیزیکی و قانونی ندارند

حدود 400 خانوار هستند که در مجتمع صنعتی که من فیلم را در آن فیلم‌برداری کردم کار می‌کنند یا فرزندان خود را مجبور به کار می‌کنند. بیش‌تر آن‌ها از استان‌های جنوب بغداد می‌آیند: بصره، ناصریه یا دیوانیه، که صدها کیلومتر با بغداد فاصله دارند و بنابراین این خانواده‌ها تمام تابستان را در این مکان می‌گذرانند و کارهای فصلی را انجام می‌دهند.

اغلب بچه‌ها در طول فصل در محل کار خود می‌مانند و در زمستان با خانواده‌‌هایشان به استان‌های خود برمی‌گردند. به عنوان مثال، پسری که در فیلم من می‌بینیم، کسی را ندارد و بنابراین او در تمام طول سال در آن‌جا زندگی می‌کند، جای خیلی کوچکی برای او تدارک دیده شده است. بیشتر این کودکان بین 6 تا 10 سال سن دارند. به رغم سن کم، اغلب کار فیزیکی سنگینی به آن‌ها سپرده می‌شود: آ‌ن‌ها بدون استفاده از ابزارهایی محافظتی مانند کلاه ایمنی، عینک یا دستکش، آجرها را می‌بُرند، بارگیری و حمل می‌کنند.

"این وضعیت، مطلوب کارفرما است زیرا آن‌ها به نیروی کار ارزان نیاز دارند

این امر به نفع حوادث ناشی از کار است. برخی از آن‌ها در این کارگاه می‌میرند [از اوایل سال 2021، طبق اعلام یونیسف، دست‌کم یک کودک فوت کرده و شش نفر دیگر در طول کار خود زخمی شده‌اند؛ یادداشت سردبیر]. هنگامی که آن‌ها در محل کارشان مجروح می‌شوند، چون در نهروان هیچ بیمارستان یا درمانگاهی وجود ندارد، باید آن‌ها را به بغداد منتقل کنند [56 کیلومتری بغداد، یادداشت سردبیر] و متأسفانه برخی در راه می‌میرند. طبق آن‌چه که من دیده‌ام ، کارفرمایان سپس با تعیین مبلغی با خانواده‌ها برای جبران مرگ فرزندانشان به توافق می‌رسند.

کودکان در یک کارخانه تولید آجر در میسان (جنوب شرقی) کار می‌کنند. عکس منتشر شده توسط صفحه "موزه عراق" در ژوئن 2019

این وضعیت مناسب کارفرماها است زیرا آن‌ها به نیروی کار ارزان نیاز دارند، حقوق روزانه کودکان بیش از 5000 یا 7000 دینار عراقی [ بین 2.87 تا 4 یورو، یادداشت سردبیر] نیست، در مقایسه با یک کارگر بزرگسال که بین 25000 و حداکثر 500000 دینار بسته به مهارت‌ها و ماموریت‌های او در هفته حقوق دریافت می‌کند [بین 14.3 تا 286 یورو ، یادداشت سردبیر]. آن‌ها هیچ مسئولیتی در قبال بچه‌ها ندارند، کودکان هیچ حقوقی ندارند و از حمایت مادی و قانونی برخوردار نیستند.

یک ماه قبل، در تاریخ 10 مه، کمیسیون عالی حقوق بشر عراق (IHCHR) از دولت و مجلس عراق خواست که کار افراد زیر سن قانونی، به ویژه در مأموریت‌های خطرناک مانند کارگاه‌های ساختمانی یا "کارخانه" را ممنوع اعلام کنند. این در حالی‌است که قوانین عراق پیشتر استخدام خردسالان زیر 15 سال را منع کرده است.

"تقریبا 800،000 کودک در بازار کار عراق هستند

علی البیاتی عضو کمیسیون عالی حقوق بشر عراق (IHCHR) است. او توضیح می‌دهد:

کودکان کار در عراق نتیجه مستقیم بحران‌هایی است که این کشور از سال 2003 تاکنون تجربه کرده است: در جریان جنگ، بحران اقتصادی، حمله گروه داعش و ... بسیاری از کودکان آسیب‌دیده، یکی از والدین خود یا هر دو را از دست داده‌اند و آواره شده‌اند، آن‌ها گاهی اوقات بی‌خانمان هستند و تنها زندگی می‌کنند. سه میلیون از آن‌ها مدرسه نمی‌روند. این موضوع آن‌ها را به یک هدف آسیب پذیر برای انواع قاچاق و به ویژه کار سیاه تبدیل می‌کند. از سال 2014، بین 2 تا 4 درصد کودکان عراقی کار کرده‌اند، یا 800000 کودک در بازار کار وجود داشته است.

دو پسر بچه روی تنور یک نانوایی در دیوانیه (جنوب) کار می‌کنند. یک کاربر اینترنتی با انتقاد نوشته است: "عراق یکی از خطرناک‌ترین کشورها برای کودکان است.

در مواجهه با این ارقام، دولت عراق هیچ استراتژی طولانی مدت موثری ندارد. عراق در سال 1994 معاهداتی را امضا کرد [به ویژه کنوانسیون‌های شماره 138 و شماره 182 سازمان بین المللی کار که حداقل سن استخدام و بدترین اشکال کار برای کودکان را تعیین می‌کند، یادداشت سردبیر] اما هیچ قانونی نه تصویب شد و نه اجرا شد. بعضی اوقات مقامات از نظر امنیتی با این پدیده برخورد می‌کنند ، بچه‌ها دستگیر می‌شوند و سپس آزاد می‌شوند. با این حال، هر مورد باید به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گیرد. اما این کار انجام نشده است. چند سازمان غیردولتی مردم‌نهاد در تلاش‌اند تا این جمعیت‌های کودکان کار را بازپروری کنند، اما ما در مورد میلیون‌ها کودک صحبت می‌کنیم، رقمی که با شیوع همه‌گیری Covid-19 در حال افزایش است. مطلوب این است که دولت با ذخیره کمک‌های تامین اجتماعی از خانواده‌ها حمایت کند و برای والدین شغل ایجاد کند.

کودکی بطری‌های پلاستیکی را جمع می‌کند تا به کارخانه‌های بازیافت زباله در کرکوک (شمال) بفروشد.

بر اساس گزارش یونیسف از اکتبر سال 2020، 17 درصد خانواده‌های عراقی‌های آواره در داخل کشور مجبور شدند برای زنده ماندن، فرزندان خود را مجبور به کار کنند. سازمان بین المللی کار (ILO) برای اطمینان از حفاظت از آن‌ها و مقابله‌ی ریشه‌ای با پدیده کودکان کار، در ماه دسامبر 2021 برنامه کمک مالی‌ای را تنظیم کرده است که به 1500 کودک در معرض بدترین نوع کار یا در معرض خطر ارائه شود.

اخبار جهان را با بارگیری اَپ ار.اف.ای دنبال کنید