از رودخانه اوروس که یونان را از ترکیه جدا می‌کند، می‌گذرند. این آخرین مانع قبل از به پایان رسیدن مسیر بازگشت از سفرشان است... ده‌ها پناهجوی سوری این روزها بعد از ناکامی در پیداکردن زندگی‌ای که آرزوی آن را در اروپا داشتند، به‌طور مخفیانه به خاک ترکیه بر می‌گردند. آن‌ها همچنین قربانیان سوءاستفاده قاچاقچیان انسان هستند که این سفرهای دریایی را برای افراد خواهان بازگشت، سازماندهی می‌کنند.

بسیاری از این پناهجویان توضیح می‌دهند که در اروپا با مشکلات اداری و فرهنگی روبرو شدند و هیچکس از آنها پشتیبانی نکرده است.

ثمر (نام مستعار) یکی از پناهجویان سوری است که سرانجام بازگشت به ترکیه را انتخاب کرده است:

یک سال و نیم است که در آلمان هستم و هنوز موفق به دریافت کارت اقامت نشده‌ام. خانواده من همچنان در ترکیه هستند و دیگر بیشتر از این نمی‌توانم صبر کنم! حال آنکه بدون برگه اقامت، نه می‌توانم کار پیدا کنم و نه اینکه مراحل پیوستن خانواده‌ام را آغاز کنم

از سوی دیگر، گوارا با مشکلاتی در تلفیق شدن با جامعه بریتانیا روبرو شده بود:

تصمیم گرفتم بعد از بیش از یکسال حضور در بریتانیا به ترکیه برگردم. زندگی اجتماعی در لندن با روحیات من سازگار نبود. در آنجا، افراد حتی از همسایگان خود خبر ندارند. خیلی سخت است که جذب چنین جامعه‌ای شد. من در خودم چنین توانایی را حس نمی‌کنم. برای همین است که پیش همسر و پسرم به ترکیه برگشتم.

در میان پناهجویانی که به ترکیه برمی‌گردند، افرادی هم هستند که از برخی جزایر یونانی برمی‌گردند. آن‌ها از زمان توافق ترکیه و اتحادیه اروپا در ماه مارس ۲۰۱۶ (فروردین ۱۳۹۵)، در این جزایر گرفتار شده بودند. طبق این توافق، ترکیه در خاک خود مهاجرانی که آرزوی رفتن به اروپا را دارند می‌پذیرد و پناهجویانی را که درخواستشان از سوی یونان رد شده است و توسط مقام‌های این کشور اخراج می‌شوند قبول می‌کند. در عوض، کشورهای اروپایی باید به‌ ازای هر پناهجوی اخراج شده از یونان و پذیرفته شده در ترکیه، یک پناهجوی قانونی را که در خاک ترکیه حضور دارد بپذیرند اما به دلیل موانع بسیار که از اخراج مهاجران از یونان جلوگیری می‌کرد بسیاری از آن‌ها همچنان در یونان باقی ماندند.

برخی سفرها توسط واتس‌آپ سازماندهی می‌شود

افرادی که خواهان بازگشت به ترکیه هستند اغلب به طور پنهانی برمی‌گردند. از ماه ژانویه ۲۰۱۶، وزارت امور خارجه ترکیه قوانینی را برای سوری‌هایی که می‌خواهند وارد این کشور شوند وضع کرد. اما این قوانین چنان سخت است که بسیاری از مهاجران همچنان ترجیح می‌دهند که با گذشتن از مسیرهای خطرناک به‌طور غیرقانونی وارد خاک ترکیه شوند.

برای ترتیب دادن سفرهای "بازگشت"، قاچاقچیان انسان دقیقا از همان روش‌ها برای سفر به اروپا استفاده می‌کنند. این قاچاقچیان جزییات سفر را در گروه‌های گفت‌وگوی واتس‌آپ مطرح می‌کنند. افرادی که خواهان بازگشت مخفیانه به ترکیه هستند به این گروه‌های گفت‌وگو می‌پیوندند. برای قانع کردن پناهجویان، قاچاقچیان حتی از انتشار ویدئوهای تبلیغاتی دریغ نمی‌کنند، به‌طوریکه در برخی از این ویدئوها افراد زیادی نشان داده می‌شوند که از رودخانه اوروس در حالیکه در قایق بادی نشسته‌اند عبور می‌کنند.

عکس گرفته شده از یک گروه واتس‌آپی که در آن قاچاقچیان انسان با افرادی که خواهان بازگشت مخفیانه به ترکیه هستند تبادل اطلاعات می‌کنند.



در ویدئوهای زیر، متوجه می‌شویم که پناهجویانی که از شهرهای مختلف اروپایی به تسالونیکی یونان می‌رسند، یا راه هوایی را به‌وسیله ارائه اسناد جعلی انتخاب کرده‌اند و یا به‌طور مستقیم از راه‌های زمینی آمده‌اند. آن‌ها سپس به‌وسیله اتوبوس به سمت شهرهای لوارا یا دیدیموتیک یا جاهای دیگری که خیلی دور از ترکیه نیست هدایت می‌شوند. در نهایت، ساعت‌های زیادی را برای گذر از جنگل با پای پیاده پشت سر می‌گذارند تا اینکه به محل ملاقات برسند جاییکه قاچاقچیان انسان به سراغشان می‌آیند تا آن‌ها را به ترکیه ببرند. طبق گفته یکی از قاچاقچیان، پناهجویان به محض ورود به ترکیه به گروه دیگری از قاچاقچیان تحویل داده می‌شوند.

"قاچاقچی ما را وسط رودخانه پیاده و دوبرابر پول توافق شده را مطالبه کرد"

عباس پناهجوی سوری است که در سال ۲۰۱۵ به آلمان رفت و تصمیم گرفت تا به‌طور موقت برای دیدار با خانواده‌اش به ترکیه برگردد:

مجبور به انجام این سفر به‌طور مخفیانه شدم چراکه تقریبا برای من به مانند اکثر پناهجویان سوری گرفتن ویزا غیر ممکن است. پیش از قوانین جدید اعمال شده توسط ترکیه، همه چیز خیلی ساده‌تر بود. در حال حاضر طبق قوانین جدید، شما به یک معرف ترک، یک حساب بانکی و فرم رزرو هتل به امید ورود به ترکیه نیاز دارید.

مدت کوتاهی پس از رسیدن به فرودگاه تسالونیکی، به سمت شهر سوفلی هدایت شدیم. این شهر فاصله زیادی با مرز ترکیه ندارد. سپس ما از جنگلی که در امتداد رودخانه اوروس است گذر کردیم تا به محل ملاقات با قاچاقچیان در کنار رودخانه برسیم


در مسیر رسیدن به رودخانه اوروس. ویدئو توسط ناظر ما گرفته شده است.

سوار شدن در یک قایق بادی

این مسیر، طولانی و بسیار خسته‌کننده بود. همراه من، مرد جوان دیگری و یک خانواده با کودکی ۹ ساله بودند. ما ۱۳ ساعت راه رفتیم. هنگامیکه به محل قرار رسیدیم، سوار یک قایق بادی شدیم.

  ویدئوی گرفته شده توسط ناظر ما

با یکی از قاچاقچیان با قیمت ۱۵۰ یورو به ازای هر نفر توافق کرده بودیم. اما بعد از چند دقیقه دریانوردی، ما را در ساحل یک جزیره در میان رودخانه‌ای که ادعا می‌کرد در ترکیه است، پیاده کرد. سپس از ما ۱۵۰ یورو اضافه‌تر مطالبه کرد تا ما را به سواحل ترکیه برساند. او تهدید کرد که اگر این مبلغ را پرداخت نکنم، ما را لخت می‌کند! با همدیگر جر و بحث کردیم و در نهایت به این توافق رسیدیم که مبلغ باقی مانده را در بدو ورود به ترکیه پرداخت کنم.

قایق بادی روی رودخانه اوروس. ویدئو توسط ناظر ما گرفته شده است.


چند دقیقه بعد از آن، واقعا به ترکیه رسیدیم. یکی از قاچاقچیان، من را تا استانبول همراهی کرد درحالیکه دیگر مسافران، اتوبوسی برای رسیدن به یکی از شهرهای نزدیک گرفتند.

طبق کنوانسیون ژنو درباره وضعیت پناهندگان، تمام افرادی که پناهندگی می‌گیرند، این حق را دارند که برای پیوستن خانواده‌هایشان درخواست کنند. اما این روند در کشورهای اروپایی به یک راه بلند و پر پیچ و خمی تبدیل می‌شود که حتی می‌تواند مراحل آن دو سال طول بکشد به طوریکه این ماجرا برخی از پناهنده‌ها را در نهایت مجبور به بازگشت به ترکیه می‌کند.

علاوه بر این، بسیاری از افراد تازه وارد از حق "محافظت موقت" برخودار می‌شوند که در این شرایط اجازه ندارند که درخواست پیوستن خانواده‌هایشان را ارائه کنند. این تغییرات از زمان سخت‌تر شدن قوانین پناهندگی در سال ۲۰۱۶ ایجاد شده است و تا مارس ۲۰۱۸ پا برجا خواهد بود. به‌طور مثال در آلمان و طبق نوشته روزنامه زود دویچه تسایتونگ، ۶۰ درصد پناهجویان سوری این نوع محافظت را دریافت کرده‌اند.

به‌طور مثال در اتریش، یک پناهنده باید سه ماه بعد از دریافت پناهندگی، درخواست پیوستن خانواده‌اش را ارائه دهد. اگر این مهلت زمانی سپری شود، فرد پناهنده باید ثابت کند که کار و حقوق منظمی دارد که برای سرپرستی از افرادی که پذیرای آن‌ها می‌شود کفایت می‌کند. علاوه بر این، او باید محل اقامت مناسب و یک بیمه تکمیلی سلامت برای تمام اعضای خانواده تهیه کند.


به‌ قلم
Dana Alboz

Dana Alboz , Journaliste arabophone / InfoMigrants.net